Lesmateriaal

Op zoek naar inspiratie voor een goede les? In deze lessenbank vind je uitgewerkte lessen met bijbehorend lesmateriaal en toetsen. De lessen zijn gerubriceerd op filosofisch domein, werkvorm en leerniveau. Gebruik de zoekfilters of zoek op trefwoord om snel te vinden wat je zoekt. Toetsen zijn vergrendeld en zijn alleen toegankelijk als je ingelogd bent.

Heb je zelf nog een les of toets waar je enthousiast over bent en die je graag zou willen delen met collega’s? Neem dan contact op met de redactie van de lessenbank via lesmateriaal[at]vfvo.nl.


Plato

Herhaling Plato’s 3-deling  ziel en de kardinale deugden plus Plato’s kritiek op democratie vanuit zijn rechtvaardigheidsopvatting: ieder het zijne..

Plato’s vraag is: wat is het beste regime? Hij onderscheidt er vijf. In ieder van die regimes staat een bepaalde deugd in hoog aanzien, degeneratie van het beste naar het slechtste regime. In het beste regime (aristocratie) wordt het hoogste ideaal belichaamd door de wijze. De filosofen zijn daar koning en de koningen zijn daar filosofen. In de timocratie wordt het hoogste ideaal belichaamd door de krijger (moed). In de oligarchie wordt het ideaal belichaamd door de rijke koopman (matigheid/spaarzaamheid). In de democratie staat de vrijheid centraal. De mens heeft al zijn begeerten gelijke rechten gegeven, doet de ene dag dit en de andere dag dat. Dit leidt tot de tirannie, omdat de ordening die de ziel nodig heeft verdwijnt. De slechte begeerten worden niet langer onderdrukt en krijgen vrij baan. Zo ontstaat het slechtste regime waarin het hoogste ideaal belichaamd door de criminele tiran.

Leerlingen lezen de dialoog tussen Socrates en Adeimantos. De vragen: Heeft Plato gelijk dat leraren bang zijn voor hun leerlingen en hen naar de mond praten, en dat de leerlingen op hun docenten neerkijken`? Hebben alle mensen slechte verlangens in zich die onderdrukt moeten worden? Zou iemand die zichzelf niet meer kan bedwingen veranderen in een monster?

Kernbegrippen

DemocratieDeugdenDriedeling van de zielFilosoof-koningPlatoRegime/Politeia

PO Crispr-CAS

Leerlingen schrijven in tweetallen een dialoog over de wenselijkheid van het genetisch sleutelen aan de mens. Wetenschappers werken sinds enkele jaren op grote schaal met de techniek CRISPR-Cas om planten en dieren genetisch te modificeren. Deze techniek kan ook gebruikt worden om erfelijke ziektes bij mensen te genezen. Maar deze techniek kan ook gebruikt worden om mensen genetisch te verbeteren.

Kernbegrippen

deugdethiekgelukplichtethiekutilismewaarde

PO Ethische dilemma’s

Het stappenplan voor analyseren van ethische dilemma’s leert leerlingen om een complex vraagstuk systematisch te benaderen. Het is een stuk filosofisch gereedschap. Men benadert eerst het dilemma vanuit verschillende kanten en verwerft inzicht in belanghebbenden. Pas daarna formuleert men een standpunt.

Kernbegrippen

ethische dilemma's

PO Persoonlijke identiteit

Praktische opdracht bij het havo-examenthema Persoonlijke identiteit. Ook goed te gebruiken als toets-op-afstand.

Kernbegrippen

Les op afstandopen boek toetspersoonlijke identiteit

PO Retorische oefening

Leerlingen doen allemaal een retorische oefening van ongeveer 5 minuten voor de klas. Er volgt dan een vragenronde en een feedbackronde. In totaal per leerling 20 minuten. Een goede start voor filosofielessen in de bovenbouw. Leerlingen komen allemaal aan het woord en leren positieve feedback te geven op elkaars filosofische posities.

Kernbegrippen

Popper / falsificatie

Twee lessen over Poppers wetenschapsfilosofie waarbij het falsificatieprincipe wordt toegepast op Freuds psychoanalyse en Einsteins relativiteitstheorie.

Kernbegrippen

EinsteinFalsificatieFreudPopperpsychoanalyseRelativiteitstheorie