Lesmateriaal

Op zoek naar inspiratie voor een goede les? In deze lessenbank vind je uitgewerkte lessen met bijbehorend lesmateriaal en toetsen. De lessen zijn gerubriceerd op filosofisch domein, werkvorm en leerniveau. Gebruik de zoekfilters of zoek op trefwoord om snel te vinden wat je zoekt. Toetsen zijn vergrendeld en zijn alleen toegankelijk als je ingelogd bent.

Heb je zelf nog een les of toets waar je enthousiast over bent en die je graag zou willen delen met collega’s? Neem dan contact op met de redactie van de lessenbank via lesmateriaal[at]vfvo.nl.


Oorsprong van de moraal

In deze les(sen) bekijk je met leerlingen een TED-talk van Frans de Waal (en / of lees je de tekst van deze lezing) waarbij leerlingen de oorsprong van moreel gedrag onderzoeken. Daarin leren ze De Waal zijn notie van ‘geëvolueerde moraliteit’ begrijpen en uitleggen met voorbeelden, onderzoeken ze mogelijke kritiek hierop en weten ze een beargumenteerde eigen positie in te nemen.

Kernbegrippen

altruïsmeegoïsmeevolutionaire ethiekFrans de Waalis-ought fallacymens en diermoraal

Opdracht zelf examenopgave maken bij Persoonlijke identiteit.

Praktische opdracht waarbij leerlingen zelf een examenopgave maken bij het havo-examenthema Persoonlijke identiteit. Ook te gebruiken als toets op afstand.

Kernbegrippen

Les op afstandpersoonlijke identiteit

Persoonlijke identiteit – toets – H4 t/m 6

(Oefen)toets bij het havo-examenthema Persoonlijke identiteit, hoofdstuk 4 t/m 6, n.a.v. de Coronacrisis. Ook te gebruiken als open boek toets.

Kernbegrippen

Les op afstandopen boek toetspersoonlijke identiteittoets

Philosophy of mind – open boek toets

Open boek toets over Philosophy of mind voor vwo.

Kernbegrippen

Les op afstandopen boek toetsphilosophy of mindtoets

Plato’s ideale samenleving

Deze les gaat over Plato’s driedeling van de  ziel, de kardinale deugden en Plato’s kritiek op de democratie vanuit zijn rechtvaardigheidsopvatting: ‘ieder het zijne’.

Plato’s vraag is: wat is het beste regime? Hij onderscheidt er vijf. In ieder van die regimes staat een bepaalde deugd in hoog aanzien, die alle regimes (behalve het hoogste regime) de degeneratie van een andere deugd als gevolg heeft. Er is daarom een rangorde aan te brengen van het beste naar het slechtste regime. In het beste regime (aristocratie) wordt het hoogste ideaal belichaamd door de wijze. De filosofen zijn daar koning en de koningen zijn daar filosofen. In de timocratie wordt het hoogste ideaal belichaamd door de krijger (moed). In de oligarchie wordt het ideaal belichaamd door de rijke koopman (matigheid/spaarzaamheid). In de democratie staat de vrijheid centraal. De mens heeft al zijn begeerten gelijke rechten gegeven. Dit leidt tot de tirannie, omdat de ordening die de ziel nodig heeft verdwijnt. De slechte begeerten worden niet langer onderdrukt en krijgen vrij baan. Zo ontstaat het slechtste regime waarin het hoogste ideaal belichaamd wordt door de criminele tiran.

Leerlingen lezen de dialoog tussen Socrates en Adeimantos. Ze beantwoorden daarbij de volgende vragen. Heeft Plato gelijk dat leraren bang zijn voor hun leerlingen en hen naar de mond praten, en dat de leerlingen op hun docenten neerkijken? Hebben alle mensen slechte verlangens in zich die onderdrukt moeten worden? Zou iemand die zichzelf niet meer kan bedwingen veranderen in een monster?

Kernbegrippen

DemocratieDeugdenDriedeling van de zielFilosoof-koningPlatoRegime/Politeia

PO Ethische dilemma’s

Deze PO biedt leerlingen een stappenplan voor het analyseren van ethische dilemma’s.  Ze leren om een complex vraagstuk systematisch te benaderen. Het is een stuk filosofisch gereedschap: eerst het dilemma vanuit verschillende kanten benaderen en inzicht in de betrokken belanghebbenden verwerven en pas daarna een eigen standpunt verwerven.

Kernbegrippen

ethische dilemma's