Filosofie op het VMBO

Waarom filosofie op het vmbo?

Filosofie is een vak waarbij leerlingen uitgedaagd worden hun vooronderstellingen te onderzoeken. Is liegen altijd verkeerd? Is wetenschappelijke kennis zeker? Is democratie de beste staatsvorm? Een vak waarbij leerlingen andere perspectieven leren zien. Waar het niet gaat om dingen uit je hoofd leren, maar om het vormen van een onderbouwd standpunt. Bij filosofie worden niet alleen cognitieve vermogens, maar ook morele en sociale vermogens getraind. Leerlingen leren naar elkaar luisteren en zich verplaatsen in andere standpunten. Dit heeft zowel op maatschappelijk niveau (b.v.: het tegengaan van polarisatie) als op individueel niveau (b.v: het leren uiten van je gedachten) enorm veel positieve effecten.

Direct naar het project in Groningen en het lesmateriaal ↓

Omslag van de Spinoza-special: Kies filosofie! Ook op het vmbo

Spinoza-special

Filosofie op het vmbo

De special Kies filosofie! laat zien wat filosofie op het vmbo kan betekenen, met ervaringen uit de klas en bijdragen van docenten. Een kennismaking voor iedereen die met filosofie op school aan de slag wil.

Lees de special (PDF) →

Project in Groningen

Binnen het project Filosofie op het vmbo ontwikkelen en geven filosofiedocenten en vmbo-docenten samen lessen op scholen in Groningen. Het project is een initiatief van Eva-Anne Le Coultre, vakdidacticus filosofie aan de Rijksuniversiteit Groningen, en wordt ondersteund vanuit Toukomst.

Wat werkt in de klas? Hoe leren leerlingen hun gedachten onderbouwen en elkaar beter begrijpen? Hieronder vind je de lessenseries, ervaringen en materialen uit het project.

Lessenseries · Inzichten · Posters · Nieuwsbrieven · Media

Lessenseries

Media en Cultuur

Filosofische verdieping en verbreding bij de hoofdstukken over media en cultuur uit het lesboek ‘Thema’s maatschappijleer’

Discussie over maatschappelijke thema’s

Leerlingen onderzoeken maatschappelijke kwesties en werken toe naar een belangendiscussie over een helmplicht voor de fatbike.

Wat is goed leven?

Filosoferen aan de hand van het boek van Barbara Stok over Socrates. Leerlingen sluiten af met een eigen stripverhaal.

Mens en dier

Vijf lessen over onze verhouding tot dieren, met als afsluiting een belangendiscussie over een dierentuin.

Vrijheid — lessenserie uit de pilot

De PowerPoint bij de lessenserie uit de pilot van het Groningse project. Te bekijken via Google Drive.

Eerst een losse les proberen? Download de proefles voor mavo 3 (PowerPoint).

Inzichten uit de lessen

De ervaringen uit de pilot geven aanknopingspunten voor filosofieonderwijs op het vmbo:

  • Oefen het luisteren. Maak gespreksafspraken zichtbaar en besteed aandacht aan de ruimte om gedachten uit te spreken.
  • Begin bij concrete vragen. Situaties die leerlingen raken, kunnen een ingang bieden tot filosofisch onderzoek.
  • Verdiep het gesprek. Gebruik een filosofisch begrip, een tegenvoorbeeld of een nieuwe variant van een dilemma om verder te denken.

Lees de evaluatie van de pilot (Word) →

Posters voor op school

Laat zien wat filosofie inhoudt en maak de afspraken voor een gesprek zichtbaar.

Nieuwsbrieven

Laatste nieuwsbrief

Nieuwsbrief 3 — zomer 2026

Over nieuwe lessenseries, de opbouw van filosofische vaardigheden en het vervolg van het project.

Lees de nieuwsbrief (PDF) →

Eerdere nieuwsbrieven